List #6189
[Ioannes DANTISCUS] do [Samuel MACIEJOWSKI]Heilsberg (Lidzbark), 1543-01-09
Regest polski:
Dantyszek 1 stycznia wysłał list. Przybył do niego poseł wysłany przez radę miasta Gdańska burgrabia królewski i burmistrz gdański [Johann von Werden]. Dantyszek załącza kopię swojej odpowiedzi udzielonej miastu w kwestiach przez niego przedstawionych. Rada tłumaczy, że na podstawie umowy z Danią kupcy gdańscy mogą prowadzić handel morski przez cieśninę duńską [Sund], jednak z wyłączeniem transportu do jej wrogów zboża i rzeczy potrzebnych na wojnie [Tekst akapitu w wielu miejscach uszkodzony].
Dantyszek odpowiedział, że wspomniane układy nie dotyczą Królestwa Polskiego i pozostałych władztw króla [Zygmunta I]. Przywożone do Gdańska zboże i inne towary marnieją, co przynosi znaczącą szkodę mieszkańcom Królestwa. Zdaniem Dantyszka, król powinien, jeśli nie chce wysyłać w tej sprawie posła do króla Danii [Chrystiana III Oldenburga], któremu pomógł w uzyskaniu tronu, przynajmniej listownie upomnieć się o zniesienie blokady. Blokada ta przynosi znaczne straty polskiej szlachcie i wzbudza jej niezadowolenie. Dantyszek przypomina, że już w poprzednim liście do adresata zwracał uwagę, jak dotkliwe skutki dla królewskich poddanych przyniesie utrzymanie zamknięcia cieśnin wiosną.
Drugą część poselstwa wymusił list króla do Dantyszka, który ten przesłał do rady miasta Gdańska. W liście król prosił o radę w sprawie poruszenia spowodowanego przez dwóch pozwanych [Tiedemanna Giesego mł., Barthela Brandta] w związku z udzielaniem komunii pod dwiema postaciami. W odpowiedzi burgrabia, opierając się wyłącznie na piśmie rady, zapewnił, że o ile wiadomo, komunia pod obiema postaciami nikomu nie jest udzielana. Rada chce, aby Dantyszek przyczynił się u króla w sprawie uwolnienia swoich krajan od podejrzenia [Tekst akapitu w wielu miejscach uszkodzony].
Przedstawione usprawiedliwienie w sprawie udzielania komunii publicznie pod dwiema postaciami w Gdańsku król łatwo może odrzucić, bowiem ci, którzy używają komunii w ten sposób, zwykle udają się do diecezji pomezańskiej. Rada pozwoliła plebsowi domagać się takiej komunii dla świeckich wbrew królewskim postanowieniom, o czym nie wspomniała nawet słowem, bo nie da się tego usprawiedliwić. Dantyszek już wcześniej napisał, kto odpowiada za wzniecanie niepokojów w tej sprawie. Jego zdaniem, jeśli ukróci się działania tych osób, sytuacja się uspokoi, a niepokoje i nierozsądne postulaty, które podsuwa się ludowi w celu podważenia królewskiej władzy i pozwu, nie będą się powtarzać.
W poprzednim liście Dantyszek przedstawił, do czego może doprowadzić brak reakcji króla wobec tej zuchwałości i pozostawienie bezkarnie na dworze osoby, która została wysłana, by jej bronić. Uznał, że w ten sposób uczynił zadość swojemu sumieniu oraz wierności wobec monarchy. Teraz to władca zdecyduje, co uzna za słuszne.
Dantyszek prosi adresata, by – jeśli coś napisał zbyt śmiało lub nierozważnie – zechciał wstawić się za nim i pouczyć go, w czym mógł wywołać niechęć, aby w przyszłości mógł okazać większą ostrożność.
Rękopiśmienne podstawy źródłowe:
| ||||
Tekst + aparat krytyczny + komentarz Zwykły tekst Tekst + komentarz Tekst + aparat krytyczny
Reverendissime in Christo Pater et Domine, ... [obser]vande.
Salutem et fratern[am commendationem].
Prima die huius cf.
Respondi, quod ea pacta
Secundam legationis partem cf. , CIDTC IDL 7497⌊litteraecf. , CIDTC IDL 7497⌋ ad me regiae extorserunt, quas magistratui miseram, in quibus super commotionem ratione communionis sub utraque per duos istos
Quam de illis, quia
serenissima
Eam audaci[am] si
Apud quam, si quid liberius planiusve a me scriptum consultumque esse incons[i]deratius existimabitur, ut id omne fidei meae imputet, Dominatio Vestra Reverendissima intercessione sua efficere velit, summopere oro, meque edocere, in quo forsan offendi, ut hinc cautior esse possim. Qua in re supra id, quod iam pridem debeo, me Dominatio Vestra Reverendissima sibi devictissimum atque auctoratum perpetuo constringet.
Meque illi commendatissimum esse cupio et precor omnia faustissima.
Datae in