Liczba odwiedzin: 2855
» Korpus Tekst├│w ┼üaci┼äskich Jana Dantyszka
Copyright © Pracownia Edytorstwa ┼╣r├│de┼é i Humanistyki Cyfrowej AL UW

Wszelkie prawa zastrze┼╝one. Zabrania si─Ö kopiowania, redystrybucji, publikowania, rozpowszechniania, udost─Öpniania czy wykorzystywania w inny spos├│b ca┼éo┼Ťci lub cz─Ö┼Ťci danych zawartych na stronie Pracowni bez pisemnej zgody w┼éa┼Ťciciela praw.

Listy ┼éaci┼äskie Dantyszka ÔÇô wprowadzenie

Dantyszek pisywa┼é listy po ┼éacinie i po niemiecku. Zachowa┼éo si─Ö 779 jego list├│w ┼éaci┼äskich i 916 niemieckich. Istnieje wprawdzie wzmianka o nieznanym nam li┼Ťcie w j─Özyku polskim (IDL 6514), zachowa┼éy si─Ö tak┼╝e dwie kopie kancelaryjne list├│w w j─Özyku hiszpa┼äskim (IDL 3806, IDL 3807), s─ů to jednak przypadki marginalne.

Listy ┼éaci┼äskie kierowa┼é Dantyszek przede wszystkim na dw├│r polski oraz na dwory europejskie, do humanist├│w, uczonych i duchowie┼ästwa, podczas gdy po niemiecku pisywa┼é do rodziny, mieszczan i niemieckoj─Özycznej cz─Ö┼Ťci szlachty pruskiej, do cz┼éonk├│w elity finansowej (bankier├│w i ich agent├│w) oraz na dwory ksi─ů┼╝─ůt niemieckich.

Pierwszy znany list ┼éaci┼äski Dantyszka pochodzi z roku 1515. W┼Ťr├│d list├│w z okresu jego podr├│┼╝y dyplomatycznych (1515-1532) zdecydowanie przewa┼╝aj─ů ┼éaci┼äskie, jakkolwiek z faktu, i┼╝ do┼Ť─ç regularnie otrzymywa┼é listy niemieckie mozna wnioskowa─ç, ┼╝e odpisywa┼é na nie w tym┼╝e jezyku.

Proporcja ta zmienia si─Ö wyra┼║nie na korzy┼Ť─ç list├│w niemieckich po uzyskaniu przez Dantyszka biskupstwa warmi┼äskiego (1537-1548), co jest niew─ůtpliwie zwi─ůzane z konieczno┼Ťci─ů wi─Ökszego zaanga┼╝owania si─Ö w lokaln─ů polityk─Ö prusk─ů.

┼╣r├│d┼éa prymarne do list├│w Dantyszka z lat podr├│┼╝y dyplomatycznych to przede wszystkim kopie kancelaryjne z jego archiwum oraz czystopisy zachowane w kancelarii kr├│lewskiej Zygmunta I (tzw. Teki G├│rskiego). Zdecydowanie mniej zachowa┼éo si─Ö czystopis├│w skierowanych do korespondent├│w niezwi─ůzanych z polskim dworem. Mamy te┼╝ nieco p├│┼║niejszych kopii. W┼Ťr├│d ┼║r├│de┼é z okresu, kiedy Dantyszek sprawowa┼é urz─Ödy biskupie w Prusach, dominuj─ů bruliony i kopie kancelaryjne.

Uwagi o j─Özyku list├│w ┼éaci┼äskich Dantyszka z roku 1537 opublikowane zosta┼éy we wst─Öpie do tomu I.1 serii Corpus Epistularum Ioannis Dantisci. Poniewa┼╝ pewne cechy j─Özyka, podobnie jak cechy zapisu, zmieniaj─ů si─Ö w czasie, bardziej og├│lne wnioski dotycz─ůce tych temat├│w zostan─ů sformu┼éowane po opublikowaniu ca┼éej pierwszej cz─Ö┼Ťci serii, kt├│ra obejmuje listy ┼éaci┼äskie Dantyszka. We wst─Öpie do tomu I.3 tej┼╝e serii planowana jest publikacja opracowania, dotycz─ůcego funkcjonowania kancelarii Dantyszka jako biskupa warmi┼äskiego.

Anna Skolimowska

Ôćĺ przejd┼║ do list├│w